Paweł (Berlin)
Chociaż sam pochodzę z Polski i jako przekonany turysta wiedziałem już coś na temat Podlasia, dopiero w to lato udało mi się tam pojechać. Wieloetniczność Podlasia była mi znana z lektury czasopism zajmujących się problematyką ochrony zabytków. I rzeczywiście na Podlasiu znalazłem to, czego się spodziewałem, przynajmniej, jeśli chodzi o zabytki i planowanie przestrzenne. Murowana cerkiew obronna, rzadkość w skali kraju, żydowskie cmentarze, synagogi, miasteczka takie jak Tykocin, których układ przestrzenny nie odpowiada obecnej wielkości osady i świadczy o tym, że kiedyś musiał tu panować większy ruch i musiało być więcej życia. Niestety są to tylko te budowle, które, moim zdaniem, świadczą o wieloetniczności Podlasia, gdyż jego mieszkańcy staja się coraz bardziej jednolici. Społeczność żydowska nie istnieje od czasów wojny, nieliczni Tatarzy emigrują do miast i tylko jeszcze Białorusini są wciąż widoczni. Ale miałem wrażenie, jakby ich też było coraz mniej. Pomimo tego, region Podlasia jest wciąż pod względem kulturowym i etnicznym jednym z najciekawszych na terenie Polski.

Ale nie tylko budowle i materialne pozostałości po mniejszościach wzbudziły moje zainteresowanie. Największe wrażenie pozostawiły po sobie rozmowy z miejscową ludnością. Opowieści z czasów przedwojennych i wojennych słyszałem już wcześniej od moich dziadków. Ale liczne wywiady, które przeprowadziliśmy, pozostawiły po sobie jeszcze bardziej trwały ślad. Doszedłem do wniosku, że należałoby te wszystkie historie udokumentować, gdyż za parę lat ostatni świadkowie odejdą z tego świata a wraz z nimi przepadnie cenny materiał historyczny. Byłoby szkoda, gdyby do tego doszło. Historie świadków wydarzeń sprzed półwiecza unaoczniły mi mianowicie podwójny obraz Podlasia i wspólnego istnienia różnych kultur na tym terenie. Z jednej strony jest to obraz integracji i pokojowej koegzystencji różnych kultur. Z drugiej strony odniosłem wrażenie, że często ludzie żyli tylko obok siebie i nie rozumieli ani nie interesowali się swoimi sąsiadami z innego kręgu kulturowego. Być może można by wyciągnąć z tego jakieś wnioski na przyszłość? Może warto by spożytkować doświadczenia z przeszłości w obecnej dyskusji na temat integracji i asymilacji obcokrajowców? W ten sposób historia miałaby jakieś odniesienie do teraźniejszości.

Tak czy owak Podlasie na pewno jest warte podróży.